BÀI 5: MỘT SỐ NỀN VĂN MINH PHƯƠNG TÂY THỜI CỔ - TRUNG ĐẠI
1. Những thành tựu tiêu biểu của văn minh
Hy Lạp – La Mã thời cổ đại
a. Chữ viết và chữ số
- Chữ viết:
+ Người Hy Lạp sáng tạo hệ
thống chữ cái ghi âm (từ khoảng thế kỷ IX – VIII TCN), gồm 24 chữ cái.
+ Người La Mã kế thừa và
phát triển thành chữ La-tinh. Đây là nền tảng cho nhiều ngôn ngữ hiện đại
và là chữ viết phổ biến nhất thế giới ngày nay.
- Chữ số:
Hệ thống chữ số La Mã (I, II, III,...) vẫn được sử dụng rộng rãi đến tận bây giờ.
b. Văn học và nghệ thuật
- Văn học:
Đạt thành tựu rực rỡ với nhiều thể loại: thần thoại, sử thi (I-li-át, Ô-đi-xê của
Hô-me), kịch (A-chi-lút, Sô-phô-clơ).
- Nghệ thuật:
+ Kiến trúc: Đền
Pác-tê-nông (Hy Lạp), Đấu trường Cô-li-dê, Khải hoàn môn (La Mã).
+ Điêu khắc: Các tác phẩm nổi
tiếng như tượng Lực sĩ ném đĩa, tượng thần Vệ nữ thành Mi-lô.
c. Khoa học, kỹ thuật
- Khoa học:
Xuất hiện nhiều nhà khoa học vĩ đại với các định lý vẫn còn giá trị đến nay
như: Ta-lét, Pi-ta-go (Toán học), Ác-si-mét (Vật lý), Hi-pô-crát (Y học).
- Lịch pháp: Người
La Mã tính được một năm có 365 ngày và 1/4 ngày, rất gần với lịch hiện đại.
- Kỹ thuật:
Sáng tạo ra bê tông, máy bắn đá, máy bơm nước.
d. Tư tưởng, tôn giáo
- Triết học:
Là quê hương của triết học phương Tây với hai trường phái Duy vật và Duy tâm
(Xô-crát, Pla-tôn, A-ri-xtốt).
- Tôn giáo:
+ Ban đầu thờ đa thần (thần
Dớt, thần A-tê-na,...).
+ Thế kỷ I, Cơ Đốc giáo
ra đời tại Pa-lét-tin và sau đó trở thành quốc giáo của đế quốc La Mã.
e. Thể thao
- Là nơi khai sinh ra Đại hội
Olympic (từ năm 776 TCN) tại Hy Lạp, tổ chức 4 năm một lần để tôn vinh các vị
thần và rèn luyện sức khỏe.
2. Những thành tựu tiêu biểu của văn minh
thời Phục hưng
a. Văn học, nghệ thuật
- Văn học:
Nổi tiếng với các tác giả Đan-tê (Thần khúc), Sếch-xpia (Hăm-lét, Rô-mê-ô và
Giu-li-ét).
- Nghệ thuật:
Đạt đến đỉnh cao về kỹ thuật hội họa và điêu khắc với các danh họa: Lê-ô-nát-đô
Đa Vanh-xi (Mona Lisa), Mi-ken-lăng-giơ (Tượng Đa-vít), Ra-pha-en.
- Kiến trúc: Chú
trọng hình khối đối xứng, tỉ lệ hài hòa (Vương cung Thánh đường Thánh Phê-rô).
b. Khoa học, kỹ thuật
- Thiên văn học:
Đưa ra thuyết Nhật tâm (Mặt Trời là trung tâm) của Cô-péc-ních,
Ga-li-lê, thách thức quan điểm sai lầm của Giáo hội.
- Kỹ thuật:
Cải tiến trong dệt, khai thác mỏ, đóng tàu và chế tạo vũ khí.
c. Tư tưởng
- Đề cao Chủ nghĩa nhân
văn: Tôn trọng giá trị con người, đề cao tự do cá nhân và tinh thần khoa học.
- Đấu tranh chống lại sự bảo
thủ, lạc hậu của chế độ phong kiến và Giáo hội.
|
Lĩnh
vực |
Thành
tựu tiêu biểu (Hy Lạp - La Mã) |
Ý
nghĩa |
|
Chữ viết |
Chữ La-tinh (A,
B, C...) |
Là nền tảng chữ
viết cho nhiều dân tộc trên thế giới hiện nay. |
|
Khoa học |
Định lý Pi-ta-go, Ta-lét, Lời thề Hi-pô-crát |
Đặt nền móng vững chắc cho các ngành khoa học cơ bản. |
|
Kiến trúc |
Đền Pác-tê-nông, Đấu trường Cô-li-dê |
Là biểu tượng của sự uy nghi, mẫu mực cho kiến trúc
phương Tây. |