Thayhienedu.com xin giới thiệu đến các bạn các bài học Lý thuyết Công nghệ lâm nghiệp thủy sản 12 theo chương trình mới hiện nay, thống nhất 1 bộ SGK Kết Nối Tri Thức.
BÀI 8: VAI TRÒ VÀ TRIỂN
VỌNG CỦA THUỶ SẢN
I. VAI TRÒ CỦA THUỶ SẢN
- Cung cấp nguồn thực phẩm giàu protein cho con
người:
+ Cung cấp đa dạng các loài cá, động vật giáp xác (tôm, cua,
ghẹ,...), động vật thân mềm (hàu, nghêu, sò, ốc,...) và rong tảo.
+ Là nguồn thực phẩm giàu protein thiết yếu và dinh dưỡng cao
cho bữa ăn hằng ngày.
- Cung cấp nguyên liệu cho chế biến và xuất khẩu:
+ Thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp chế biến thuỷ
sản (cá đông lạnh, tôm xuất khẩu, nước mắm,...).
+ Nâng cao giá trị nông sản và kim ngạch xuất khẩu, đóng góp
lớn vào nền kinh tế quốc gia.
- Phát triển kinh tế, tạo công ăn việc làm cho
người dân:
+ Thuỷ sản là ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp quan trọng vào
tăng trưởng chung của đất nước.
+ Tạo việc làm cho hàng triệu lao động tại hầu hết các địa
phương, giúp nâng cao thu nhập và ổn định đời sống xã hội.
- Khẳng định chủ quyền biển đảo và an ninh quốc
phòng:
+ Hoạt động khai thác xa bờ của ngư dân góp phần khẳng định
và giữ vững chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc.
+ Ngư dân phối hợp với lực lượng chức năng tham gia cứu hộ
cứu nạn, bảo vệ an ninh trật tự trên các vùng biển.
- Một số vai trò khác:
+ Cung cấp nguyên liệu
chế biến thức ăn cho ngành chăn nuôi.
+ Đáp ứng nhu cầu vui
chơi, giải trí của con người (cá cảnh, câu cá giải trí, du lịch sinh thái).
II. TRIỂN VỌNG
VÀ XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN THUỶ SẢN
1. Triển vọng phát
triển thuỷ sản Việt Nam
a) Phát triển nhờ lợi thế
của điều kiện tự nhiên:
- Đường bờ biển dài hơn 3
260 km cùng vùng đặc quyền kinh tế rộng lớn và nguồn thuỷ sản phong phú.
- Nhiều vũng, vịnh, đầm
phá, rừng ngập mặn thuận lợi nuôi trồng thuỷ sản nước mặn, lợ.
- Mạng lưới sông, suối,
kênh rạch nội địa dồi dào thích hợp cho nuôi thuỷ sản nước ngọt.
b) Phát triển để đáp ứng
nhu cầu tiêu dùng của con người:
- Nhu cầu tiêu thụ thuỷ
sản bình quân đầu người trong nước và trên thế giới liên tục tăng cao.
- Mục tiêu đến năm 2030:
sản lượng đạt khoảng 9,8 triệu tấn (nuôi trồng 7,0 triệu tấn, khai thác 2,8
triệu tấn).
c) Phát triển nhờ chính
sách hội nhập ngày càng sâu rộng của Việt Nam:
- Ký kết nhiều hiệp định
thương mại tự do (FTA) với các thị trường lớn như EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Trung
Quốc,...
- Mở rộng thị trường xuất
khẩu, hướng tới đưa Việt Nam vào top 3 nước sản xuất và xuất khẩu thuỷ sản hàng
đầu thế giới.
d) Phát triển kinh tế và
bảo vệ chủ quyền biển đảo của Tổ quốc:
- Quán triệt Chiến lược
phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam (Nghị quyết số 36-NQ/TW năm 2018).
- Phát triển thuỷ sản bền
vững gắn liền với bảo đảm quốc phòng, an ninh và giữ vững chủ quyền biển đảo.
2. Xu hướng phát triển
thuỷ sản ở Việt Nam và trên thế giới
a) Phát triển bền vững
gắn với bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản:
- Tái cơ cấu ngành thuỷ
sản phù hợp với điều kiện từng vùng sinh thái và thích ứng với biến đổi khí
hậu.
- Tổ chức sản xuất theo
chuỗi giá trị từ cung cấp giống, thức ăn, nuôi trồng, khai thác đến chế biến và
tiêu thụ.
- Khai thác có trách
nhiệm, bảo vệ hệ sinh thái và nguồn lợi thuỷ sản tự nhiên.
b) Tăng tỉ lệ nuôi, giảm
tỉ lệ khai thác để phát triển bền vững:
- Hạn chế tình trạng khai
thác quá mức làm cạn kiệt nguồn lợi tự nhiên.
- Chuyển dịch mạnh mẽ từ
khai thác tự nhiên sang phát triển nuôi trồng thuỷ sản công nghệ cao.
c) Áp dụng công nghệ cao
để phát triển bền vững:
- Ứng dụng công nghệ sinh
học trong chọn tạo giống và sản xuất thức ăn, chế phẩm sinh học.
- Sử dụng hệ thống nuôi
tuần hoàn (RAS), ứng dụng IoT và tự động hoá trong quản lý môi trường ao nuôi.
d) Hướng tới nuôi trồng
theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP:
- Đảm bảo chất lượng vệ
sinh an toàn thực phẩm phục vụ thị trường nội địa và đáp ứng rào cản kỹ thuật
xuất khẩu.
- Giúp kiểm soát dịch
bệnh, nâng cao hiệu quả kinh tế và bảo vệ môi trường sinh thái.
❖ Bảng tổng hợp các xu hướng phát triển ngành thuỷ sản
|
Xu hướng phát triển |
Nội dung trọng tâm |
Ý nghĩa chính |
|
Phát triển bền vững & bảo vệ nguồn lợi |
Tái cơ cấu theo chuỗi giá trị, thích ứng biến đổi khí hậu |
Bảo vệ môi trường sinh thái, nâng cao sức cạnh tranh |
|
Tăng tỉ lệ nuôi, giảm tỉ lệ khai thác |
Kiểm soát hạn mức đánh bắt, đẩy mạnh quy mô nuôi trồng |
Phục hồi trữ lượng tự nhiên, tránh cạn kiệt nguồn lợi |
|
Áp dụng công nghệ cao (RAS, IoT,...) |
Tự động hoá giám sát, ứng dụng công nghệ sinh học |
Nâng cao năng suất, tiết kiệm tài nguyên, kiểm soát rủi ro |
|
Nuôi theo tiêu chuẩn (VietGAP, GlobalGAP) |
Quản lý nghiêm ngặt các khâu sản xuất theo quy chuẩn |
Bảo đảm an toàn thực phẩm, mở rộng thị trường xuất khẩu |
III. YÊU CẦU CƠ BẢN ĐỐI VỚI NGƯỜI LAO ĐỘNG CỦA
MỘT SỐ NGÀNH NGHỀ PHỔ BIẾN TRONG THUỶ SẢN
- Yêu cầu về phẩm chất và sức khoẻ:
+ Có sức khoẻ tốt, dẻo dai, chăm chỉ, chịu khó và có tinh
thần trách nhiệm cao trong công việc.
+ Yêu thích thiên nhiên, sinh vật và sẵn sàng tham gia các
hoạt động ngoài trời, dã ngoại trên sông nước, biển đảo.
- Yêu cầu về kiến thức và kĩ năng chuyên môn:
+ Nắm vững kiến thức kĩ thuật cơ bản về nuôi trồng, phòng trị
bệnh cho thuỷ sản, khai thác và bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản.
+ Có kĩ năng vận hành, sử dụng thành thạo máy móc, thiết bị
kỹ thuật phục vụ nuôi trồng và đánh bắt.
+ Hiểu biết và tuân thủ pháp luật Việt Nam cùng các công ước
quốc tế về khai thác, bảo vệ nguồn lợi và kiểm dịch thuỷ sản.
+ Có ý thức bảo đảm an toàn lao động và bảo vệ môi trường
sinh thái.
IV. CÂU HỎI & BÀI TẬP CỦNG CỐ TẠI LỚP
Câu 1: Vì sao để phát triển thuỷ sản bền
vững cần phải tăng tỉ lệ nuôi và giảm tỉ lệ khai thác?
Gợi ý trả lời: Vì hiện nay nguồn lợi thuỷ sản tự
nhiên ở nhiều ngư trường đang bị khai thác quá mức dẫn đến nguy cơ cạn kiệt và
mất cân bằng sinh thái. Do đó, việc giảm tỉ lệ khai thác giúp nguồn lợi tự
nhiên có thời gian phục hồi, đồng thời tăng tỉ lệ nuôi trồng công nghệ cao giúp
chủ động sản lượng, nâng cao chất lượng và bảo đảm an ninh lương thực bền vững.
Câu 2: Hãy nêu những yêu cầu cơ bản đối với
người lao động làm việc trong ngành thuỷ sản và liên hệ bản thân.
Gợi ý trả lời: Yêu cầu gồm: sức khoẻ tốt, chịu khó,
yêu thiên nhiên; có kiến thức chuyên môn về giống, nuôi trồng, phòng bệnh, khai
thác; sử dụng thành thạo máy móc thiết bị; tuân thủ an toàn lao động, pháp luật
và bảo vệ môi trường. Liên hệ bản thân: tự đánh giá về sức khoẻ, niềm đam mê
sinh học - thuỷ sản và ý thức rèn luyện kĩ năng.