Thayhienedu.com xin giới thiệu đến các bạn các bài học Lý thuyết Công nghệ lâm nghiệp thủy sản 12 theo chương trình mới hiện nay, thống nhất 1 bộ SGK Kết Nối Tri Thức.
BÀI 7. BIỆN PHÁP BẢO VỆ VÀ KHAI THÁC TÀI NGUYÊN
RỪNG
I. MỘT SỐ BIỆN PHÁP BẢO VỆ TÀI NGUYÊN RỪNG
1. Nâng cao ý thức bảo vệ rừng
- Nội dung và hình thức tuyên truyền:
+ Tổ chức tuyên truyền về vai trò, giá trị của rừng trong ứng
phó biến đổi khí hậu, phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh.
+ Đẩy mạnh giáo dục ý thức, trách nhiệm của các tổ chức, cá
nhân trong việc chấp hành pháp luật về lâm nghiệp và bảo vệ, phát triển rừng.
2. Trồng cây
- Mục đích:
+ Tạo nguồn gỗ cung cấp cho nhu cầu của con người, giảm nhu
cầu khai thác gỗ từ rừng tự nhiên, góp phần bảo vệ tài nguyên rừng.
- Vị trí, địa điểm trồng cây:
+ Khuôn viên trụ sở, trường học, bệnh viện, nhà máy, xí
nghiệp, khu công nghiệp, công trình tín ngưỡng,...
+ Vỉa hè, đường phố, công viên, vườn hoa, quảng trường ở khu
vực đô thị.
+ Đất vườn nhà, hành lang giao thông, ven sông, kênh, mương,
nương rẫy ở khu vực nông thôn.
3. Ngăn chặn các hành vi làm suy thoái tài
nguyên rừng
- Các biện pháp thực hiện:
+ Nghiêm cấm mọi hành vi phá hoại tài nguyên rừng.
+ Tăng cường công tác tuần tra, giám sát nhằm kịp thời phát
hiện và ngăn chặn việc chặt phá rừng, khai thác rừng trái quy định, đốt nương
làm rẫy, săn bắt thú rừng trái phép,...
+ Làm hàng rào bảo vệ rừng và phòng trừ sinh vật gây hại
rừng.
4. Phòng chống cháy rừng
- Các biện pháp thực hiện:
+ Tuân thủ nghiêm các quy định pháp luật về phòng cháy, chữa
cháy rừng.
+ Tăng cường kiểm tra, hướng dẫn, tập huấn nâng cao nhận thức
về an toàn phòng cháy, chữa cháy rừng cho chủ rừng và người dân.
+ Lắp đặt các biển báo cảnh báo ở khu vực có nguy cơ cháy
rừng cao.
+ Chủ động chuẩn bị sẵn sàng các phương tiện, dụng cụ phòng
cháy và chữa cháy rừng.
5. Xây dựng và bảo vệ các khu bảo tồn thiên
nhiên
- Khái niệm khu bảo tồn thiên nhiên:
+ Là khu vực địa lí được xác lập ranh giới và phân khu chức
năng để bảo tồn đa dạng sinh học.
- Bốn loại khu bảo tồn thiên nhiên ở Việt Nam:
+ Vườn quốc gia.
+ Khu dự trữ thiên nhiên.
+ Khu bảo tồn loài - sinh cảnh.
+ Khu bảo vệ cảnh quan.
- Ý nghĩa:
+ Bảo vệ tính nguyên vẹn của hệ sinh thái, bảo tồn đa dạng
sinh học, giáo dục môi trường, nghiên cứu khoa học và bảo vệ nguồn gene sinh
vật (đặc biệt là nguồn gene quý hiếm).
6. Chính sách và luật bảo vệ, phát triển rừng
- Các chính sách cụ thể của Nhà nước:
+ Đầu tư cho bảo vệ, phát triển rừng gắn liền với chính sách
kinh tế – xã hội, ưu tiên cơ sở hạ tầng, nhân lực, định canh định cư, cải thiện
đời sống đồng bào miền núi.
+ Đầu tư bảo vệ và phát triển rừng đặc dụng, rừng phòng hộ;
bảo tồn thực vật, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm; phát triển khoa học - công
nghệ và đào tạo nguồn nhân lực.
+ Xây dựng lực lượng chữa cháy rừng chuyên ngành; đầu tư cơ
sở vật chất, kĩ thuật và trang bị phương tiện phòng cháy, chữa cháy rừng, phòng
trừ sinh vật hại rừng.
+ Hỗ trợ bảo vệ và làm giàu rừng sản xuất là rừng tự nhiên
nghèo, trồng rừng sản xuất gỗ lớn, gỗ quý, cây đặc sản.
+ Khuyến khích tổ chức, hộ gia đình, cá nhân nhận đất phát
triển rừng ở vùng đất trống, đồi núi trọc; mở rộng hình thức cho thuê, đấu thầu
đất để trồng rừng; thực hiện miễn, giảm thuế cho người trồng rừng.
II. MỘT SỐ PHƯƠNG THỨC KHAI THÁC TÀI NGUYÊN
RỪNG PHỔ BIẾN
1. Khai thác trắng
- Đặc điểm phương thức khai thác trắng:
+ Cách thực hiện: Chặt toàn bộ cây rừng ở một khu vực nhất
định trong một mùa khai thác (dưới 1 năm).
+ Phục hồi rừng: Bắt buộc phải tiến hành trồng rừng lại sau
khi khai thác.
+ Lưu ý: Không áp dụng ở những nơi có độ dốc cao, lượng mưa
nhiều để tránh xói mòn, rửa trôi đất.
2. Khai thác dần
- Đặc điểm phương thức khai thác dần:
+ Cách thực hiện: Chặt toàn bộ cây rừng ở một khu vực nhất
định (khoảnh chặt) qua nhiều mùa khai thác (từ 3 đến 4 mùa), thời gian khai
thác kéo dài.
+ Phục hồi rừng: Rừng tự phục hồi nhờ sự tái sinh tự nhiên
của cây rừng.
3. Khai thác chọn
- Đặc điểm phương thức khai thác chọn:
+ Cách thực hiện: Chỉ chọn chặt các cây đã thành thục; giữ
lại những cây còn non, cây có phẩm chất tốt và sức sống mạnh.
+ Thời gian: Không hạn chế thời gian và số lần khai thác.
+ Phục hồi rừng: Rừng tự phục hồi nhờ sự tái sinh tự nhiên
của cây rừng.
❖ Bảng so sánh các phương thức khai thác tài
nguyên rừng
|
Tiêu chí so sánh |
Khai thác trắng |
Khai thác dần |
Khai thác chọn |
|
Cách thức chặt cây |
Chặt toàn bộ cây trong một khu vực |
Chặt toàn bộ cây trong khu vực qua nhiều đợt |
Chỉ chọn chặt cây đã thành thục, giữ lại cây non và cây tốt |
|
Thời gian khai thác |
Trong một mùa khai thác (dưới 1 năm) |
Kéo dài qua nhiều mùa khai thác (3 - 4 mùa) |
Không hạn chế thời gian và số lần khai thác |
|
Phương thức phục hồi rừng |
Trồng lại rừng mới |
Tự phục hồi bằng tái sinh tự nhiên |
Tự phục hồi bằng tái sinh tự nhiên |
|
Điều kiện áp dụng |
Nơi đất bằng phẳng, không áp dụng ở nơi dốc cao, mưa nhiều |
Rừng có khả năng tái sinh tự nhiên tốt |
Rừng có nhiều tầng cây, đảm bảo duy trì độ che phủ |
C. CÂU HỎI & BÀI TẬP CỦNG CỐ TẠI LỚP
Câu 1: Mô tả một số biện pháp bảo vệ tài
nguyên rừng.
Gợi ý trả lời: Các biện pháp bảo vệ tài nguyên rừng
gồm: Nâng cao ý thức bảo vệ rừng thông qua tuyên truyền, giáo dục; Tích cực
trồng cây gây rừng; Ngăn chặn các hành vi phá hoại, khai thác trái phép và săn
bắt động vật hoang dã; Thực hiện tốt công tác phòng cháy, chữa cháy rừng; Xây
dựng và bảo vệ các khu bảo tồn thiên nhiên; Thực thi nghiêm túc các chính sách
và pháp luật về lâm nghiệp.
Câu 2: So sánh ba phương thức khai thác rừng
(khai thác trắng, khai thác dần, khai thác chọn). Theo em, cần phải làm gì để
rừng nhanh phục hồi sau khai thác?
Gợi ý trả lời: - So sánh: Khai thác trắng chặt toàn
bộ cây trong 1 mùa và phải trồng lại rừng; Khai thác dần chặt toàn bộ cây qua 3
- 4 mùa và rừng tự tái sinh; Khai thác chọn chỉ chặt cây thành thục, giữ lại
cây non/tốt và rừng tự tái sinh tự nhiên liên tục. - Để rừng nhanh phục hồi sau
khai thác: Cần kết hợp dọn dẹp thực bì, xúc tiến tái sinh tự nhiên (tra hạt,
dặm cây con), bảo vệ nghiêm ngặt khu vực sau khai thác khỏi chăn thả gia súc và
cháy rừng; đối với rừng khai thác trắng thì phải khẩn trương trồng lại rừng đúng
kĩ thuật mùa vụ.
Câu 3: Hãy đề xuất phương thức khai thác phù
hợp đối với rừng trồng, rừng phòng hộ và rừng đặc dụng. Giải thích vì sao?
Gợi ý trả lời: - Rừng trồng sản xuất: Có thể áp dụng
khai thác trắng (theo lô, băng trên địa hình ít dốc) hoặc khai thác dần, khai
thác chọn tùy mục đích gỗ lớn/gỗ nhỏ nhằm tối đa hóa hiệu quả kinh tế và luân
canh cây trồng. - Rừng phòng hộ: Chỉ được phép khai thác chọn cây đã thành
thục, cây sâu bệnh, tỉa thưa để không làm giảm khả năng che phủ và phòng hộ đầu
nguồn, chắn gió cát. - Rừng đặc dụng: Nghiêm cấm khai thác gỗ tự nhiên (để bảo
tồn nghiêm ngặt hệ sinh thái và nguồn gene), chỉ được tận thu cây gãy đổ tự
nhiên hoặc phục vụ mục đích nghiên cứu khoa học có kiểm soát.
D. DẶN DÒ HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ
Các em cần nắm vững 6 nhóm biện pháp
bảo vệ tài nguyên rừng và phân biệt chính xác 3 phương thức khai thác rừng
(khai thác trắng, khai thác dần, khai thác chọn) dựa trên 3 tiêu chí cốt lõi:
cách thức chặt, thời gian khai thác và phương thức phục hồi rừng.