Thayhienedu.com xin giới thiệu đến các bạn các bài học Lý thuyết Công nghệ lâm nghiệp thủy sản 12 theo chương trình mới hiện nay, thống nhất 1 bộ SGK Kết Nối Tri Thức.
BÀI 5: KĨ THUẬT TRỒNG
VÀ CHĂM SÓC RỪNG
I. TRỒNG RỪNG
1. Thời vụ trồng rừng
-
Vai trò của việc chọn đúng thời vụ:
+
Giúp cây rừng có tỉ lệ sống cao, sinh trưởng và phát triển tốt do tận dụng được
điều kiện tự nhiên thuận lợi.
+
Cần xem xét cụ thể điều kiện thời tiết từng vùng để lựa chọn thời vụ thích hợp
nhất.
❖ Bảng thời vụ trồng
rừng ở các khu vực tại Việt Nam
|
Khu
vực |
Thời
vụ trồng |
Lí
do |
|
Miền
Bắc |
Mùa
xuân hoặc xuân hè (tháng 2 đến tháng 7) |
Thời
tiết mát mẻ, đủ ẩm |
|
Miền
Trung |
Mùa
mưa (tháng 9 đến tháng 12) |
Thời
tiết mát mẻ, đủ ẩm |
|
Miền
Nam |
Mùa
mưa (tháng 5 đến tháng 11) |
Thời
tiết mát mẻ, đủ ẩm |
2. Kĩ thuật trồng rừng
a)
Trồng rừng bằng gieo hạt thẳng:
-
Chuẩn bị đất gieo: Làm đất toàn diện hoặc cục bộ (theo hàng hoặc theo khóm).
-
Chuẩn bị hạt giống: Chọn hạt có phẩm chất tốt, xử lí hạt trước khi gieo để tăng
tỉ lệ nảy mầm.
-
Phương thức gieo: Gieo toàn diện (rải đều trên diện tích) hoặc gieo cục bộ
(rạch hàng gieo liên tục/gián đoạn, hoặc cuốc hố gieo 3 - 5 hạt/hố).
-
Ưu điểm: Phù hợp đặc tính sinh học, bộ rễ phát triển tự nhiên, có thể gieo trên
diện tích rộng lớn.
-
Nhược điểm: Tốn nhiều hạt giống, tốn nhiều công chăm sóc, cây non dễ bị sâu bọ,
côn trùng gây hại.
b)
Trồng rừng bằng cây con:
- Chuẩn
bị hố trồng: Đào hố kích thước 30x30x30 cm hoặc 40x40x40 cm; bón lót phân hữu
cơ hoặc NPK, sau đó lấp bằng lớp đất mặt.
- Tiêu
chuẩn cây giống: Cây khoẻ mạnh, không sâu bệnh, đạt chuẩn về tuổi, chiều cao và
đường kính cổ rễ.
- Kĩ
thuật trồng cây rễ trần: Tạo lỗ trong hố -> Đặt cây thẳng đứng -> Lấp
đất, nén chặt và vun gốc (tránh nắng làm khô rễ, gió làm lay gốc).
- Kĩ
thuật trồng cây có bầu: Tạo lỗ trong hố -> Rạch và xé bỏ vỏ bầu (tránh làm
vỡ bầu đất) -> Đặt bầu cây vào lỗ -> Lấp và nén đất lần 1 -> Lấp và
nén đất lần 2 -> Vun gốc quanh gốc cây.
-
Ưu điểm: Cây có sức đề kháng cao, tỉ lệ sống cao, tiết kiệm hạt giống, giảm
công chăm sóc ban đầu.
-
Nhược điểm: Quy trình phức tạp, tốn chi phí ươm và vận chuyển cồng kềnh, rễ dễ
bị tổn thương cơ giới.
II. CHĂM SÓC RỪNG
-
Mục đích chung của chăm sóc rừng:
+
Tăng tỉ lệ sống của cây rừng, giúp cây sinh trưởng và phát triển nhanh, sớm
khép tán và cho sản phẩm.
1. Làm cỏ, vun xới:
-
Thời gian: Tiến hành định kì trong 3 năm liên tục sau khi trồng.
- Thời
điểm: Tốt nhất vào trước mùa cỏ dại phát triển mạnh hoặc trước khi bón phân
thúc.
- Tác
dụng: Làm đất tơi xốp, tăng khả năng thấm nước, hạn chế cỏ dại cạnh tranh dinh
dưỡng và diệt trừ nơi ẩn nấp của sâu bệnh.
- Hình
thức: Thực hiện toàn diện (địa hình bằng phẳng) hoặc cục bộ theo băng/hố (địa
hình dốc).
2. Bón phân thúc:
-
Mục đích: Bổ sung dinh dưỡng, tăng độ phì cho đất, thúc đẩy cây sinh trưởng
nhanh, tăng sản lượng và chất lượng gỗ.
-
Yêu cầu: Lựa chọn loại phân bón, liều lượng và thời điểm bón phù hợp với từng
loài cây, giai đoạn sinh trưởng và điều kiện lập địa.
3. Tưới nước:
-
Mục đích: Nâng cao tỉ lệ sống và đảm bảo độ ẩm cho cây phát triển.
-
Căn cứ: Dựa vào độ sâu phân bố của hệ rễ, quy luật sinh trưởng, độ tuổi của cây
và điều kiện thời tiết, đất đai cụ thể.
4. Tỉa cành, tỉa thưa:
- Tỉa
cành: Cắt bỏ các cành khô, cành sâu bệnh, cành phía dưới 1/3 chiều dài tán cây
vào đầu mùa khô nhằm giảm khuyết tật và nâng cao chất lượng thân gỗ.
- Tỉa
thưa: Áp dụng khi cây mọc quá dày (rừng gieo hạt thẳng hoặc hố trồng nhiều
cây), giữ lại 1 cây sinh trưởng tốt nhất trong mỗi hố để tập trung dinh dưỡng.
5. Trồng dặm:
- Kiểm
tra sau 20 - 30 ngày trồng: Nếu tỉ lệ sống dưới 85% thì phải trồng dặm toàn
diện; nếu đạt trên 85% chỉ trồng dặm ở những nơi cây chết tập trung.
- Sau
1 năm: Nếu tỉ lệ sống vẫn dưới 85%, tiến hành dặm bổ sung bằng cây con cùng
tuổi.
III. CÂU HỎI & BÀI TẬP CỦNG CỐ TẠI LỚP
Câu 1: Vì sao thời vụ trồng rừng ở miền Bắc, miền Trung và miền Nam lại có sự
khác nhau?
Gợi ý trả lời: Do khí hậu và thời tiết giữa các miền
khác nhau: Miền Bắc trồng vào mùa xuân/xuân hè (mưa phùn, ấm áp); Miền Trung và
miền Nam trồng vào mùa mưa (thời tiết mát mẻ, đủ ẩm để cây con dễ bám rễ và
sinh trưởng).
Câu 2: Vì sao nên tiến hành làm cỏ, vun xới trước khi bón phân thúc cho cây
rừng?
Gợi ý trả lời: Để loại bỏ cỏ dại (tránh cỏ tranh
giành phân bón với cây trồng), đồng thời làm đất tơi xốp giúp phân bón dễ hòa
tan và ngấm sâu vào đất, bộ rễ cây rừng dễ dàng hấp thu chất dinh dưỡng.
Câu 3: Nêu tiêu chuẩn đánh giá để quyết định việc trồng dặm cây rừng?
Gợi ý trả lời: Sau khi trồng 20 - 30 ngày: Kiểm tra
nếu tỉ lệ sống đạt dưới 85% phải trồng dặm; nếu đạt từ 85% trở lên chỉ trồng
dặm cục bộ ở nơi cây chết tập trung. Sau 1 năm, nếu tỉ lệ sống vẫn dưới 85%
tiếp tục trồng dặm bằng cây con cùng tuổi.