LÝ
THUYẾT MÔN CÔNG NGHỆ TRỒNG TRỌT LỚP 10
BÀI 1: GIỚI THIỆU VỀ TRỒNG TRỌT
I. VAI TRÒ VÀ TRIỂN VỌNG CỦA TRỒNG TRỌT TRONG BỐI CẢNH CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP 4.0
1. Vai trò
a. Đảm bảo an ninh lương thực
- Là ngành duy nhất tạo ra lương thực,
là yếu tố đầu tiên quyết định sự tồn tại và phát triển của con người.
- Giúp ổn định chính trị, kinh tế và
tránh phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu.
+ Ví dụ thực tế: Trong đại dịch
COVID-19, việc Việt Nam chủ động sản xuất lúa gạo giúp đảm bảo nguồn cung thực
phẩm thiết yếu cho người dân, tránh tình trạng khan hiếm và tăng giá đột biến
so với các quốc gia phụ thuộc hoàn toàn vào nhập khẩu.
b. Thúc đẩy sự phát triển chăn nuôi và
công nghiệp
- Cung cấp nguồn nguyên liệu cho chăn
nuôi (thức ăn) và công nghiệp chế biến.
- Nâng cao giá trị nông sản và sức cạnh
tranh trên thị trường.
+ Ví dụ thực tế: Cây ngô, cây
đậu tương sau khi thu hoạch được chế biến thành thức ăn chăn nuôi gia súc, gia
cầm; cây mía được đưa vào nhà máy sản xuất đường tinh luyện, làm tăng giá trị
kinh tế gấp nhiều lần so với bán nông sản thô.
c. Tham gia vào xuất khẩu
- Tạo nguồn ngoại tệ lớn, khẳng định
vị thế nông nghiệp của quốc gia.
- Các sản phẩm chủ lực: gạo, cà phê,
hạt điều, hồ tiêu, trái cây...
+ Ví dụ thực tế: Hạt điều Việt
Nam chiếm thị phần lớn trên thế giới, xuất khẩu sang các thị trường khó tính
như Mỹ, EU, mang về hàng tỷ USD mỗi năm cho ngân sách nhà nước.
d. Tạo việc làm cho người lao động
- Thu hút lực lượng lao động lớn, góp
phần giải quyết vấn đề xã hội.
- Cung cấp cảnh quan xanh, sạch, đẹp
và nguồn dược liệu quý.
+ Ví dụ thực tế: Các trang trại
rau sạch công nghệ cao tạo ra nhiều công việc cho lao động địa phương từ khâu
gieo trồng, chăm sóc đến đóng gói và vận chuyển.
2. Triển vọng
a. Phát triển trồng trọt ứng dụng công nghệ
cao là xu hướng tất yếu
- Áp dụng công nghệ sinh học, nhà
kính, tưới tự động, thủy canh...
- Giúp tiết kiệm chi phí, tăng năng
suất, giảm sự phụ thuộc vào thời tiết.
+ Ví dụ thực tế: Mô hình trồng
dưa lưới trong nhà màng, kiểm soát nhiệt độ bằng cảm biến giúp cây phát triển ổn
định quanh năm, không lo ngại về sâu bệnh hay mưa bão thất thường.
b. Hướng tới nền nông nghiệp 4.0
- Sử dụng Internet vạn vật (IoT), trí
tuệ nhân tạo (AI), tự động hóa, công nghệ nano.
- Giúp tối ưu hóa toàn bộ chuỗi sản
xuất từ gieo trồng đến tiêu thụ.
+ Ví dụ thực tế: Sử dụng máy
bay không người lái (drone) để phun thuốc trừ sâu trên cánh đồng lúa rộng lớn
giúp nông dân tránh tiếp xúc hóa chất độc hại và tiết kiệm đến 90% lượng thuốc
so với phun thủ công.
II. MỘT SỐ THÀNH TỰU ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ CAO TRONG TRỒNG TRỌT Ở VIỆT NAM
1. Cơ giới hoá trồng trọt
- Thay thế sức người bằng máy móc
trong các khâu: làm đất, gieo trồng, chăm sóc, thu hoạch.
- Tăng năng suất lao động và giảm tổn
thất sau thu hoạch.
+ Ví dụ thực tế: Máy gặt đập
liên hợp giúp thu hoạch lúa nhanh chóng, giảm đáng kể tỷ lệ rơi vãi hạt lúa so
với cách gặt tay truyền thống.
2. Ứng dụng công nghệ thuỷ canh, khí canh trong trồng trọt
- Trồng cây không cần đất, cung cấp
dinh dưỡng qua dung dịch hoặc phun sương.
- Tiết kiệm không gian, thích hợp cho
đô thị và những nơi đất đai cằn cỗi.
+ Ví dụ thực tế: Các vườn rau
thủy canh trên sân thượng tại các chung cư ở TP.HCM giúp gia đình tự chủ nguồn
rau sạch, không sử dụng thuốc trừ sâu hóa học.
3. Ứng dụng công nghệ tưới nước tự động, tiết kiệm trong trồng trọt
- Phổ biến: tưới nhỏ giọt, tưới phun
mưa.
- Giúp tiết kiệm nước và công lao động.
+ Ví dụ thực tế: Hệ thống tưới
nhỏ giọt dẫn nước trực tiếp đến tận gốc cây cà phê tại Tây Nguyên giúp cây đủ ẩm
mà không làm lãng phí nước vào cỏ dại xung quanh.
4. Công nghệ nhà kính trong trồng trọt
- Kiểm soát điều kiện môi trường: nhiệt
độ, độ ẩm, ánh sáng.
- Bảo vệ cây trồng khỏi sâu bệnh và
thời tiết bất lợi.
+ Ví dụ thực tế: Nhà kính tại
Đà Lạt giúp trồng các loại hoa ôn đới (hoa hồng, hoa lily) đạt chất lượng cao
ngay cả trong điều kiện thời tiết thay đổi đột ngột.
III. MỘT SỐ THÀNH TỰU ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ CAO TRONG TRỒNG TRỌT TRÊN THẾ GIỚI
- Nhật Bản: Khu nông
nghiệp công nghệ cao trong nhà máy, dùng LED thay ánh sáng mặt trời.
- Hà Lan: Ứng dụng
công nghệ cao trong chọn tạo giống hoa, trở thành quốc gia xuất khẩu hoa lớn nhất.
- Mỹ: Trang trại
thông minh với máy bay không người lái, cảm biến cảnh báo sức khỏe cây trồng.
- Dubai: Công nghệ
canh tác trên sa mạc nhờ tưới nhỏ giọt và kiểm soát dinh dưỡng chính xác.
IV. YÊU CẦU CƠ BẢN VỚI NGƯỜI LAO ĐỘNG CỦA MỘT SỐ NGÀNH NGHỀ PHỔ BIẾN TRONG TRỒNG TRỌT
- Có sức khỏe tốt, chăm chỉ, chịu khó
và trách nhiệm cao.
- Có kiến thức, kỹ năng vận hành thiết
bị, máy móc nông nghiệp.
- Tuân thủ an toàn lao động và bảo vệ
môi trường.
- Có niềm đam mê với cây trồng, thiên
nhiên.