Thayhienedu.com chia sẽ đến các em Lý Thuyết Lịch Sử 12 thống nhất 1 bộ sách trên cả nước là Kết nối tri thức với cuộc sống.
LÝ THUYẾT MÔN LỊCH SỬ LỚP 12
BÀI
2: TRẬT TỰ THẾ GIỚI TRONG CHIẾN TRANH LẠNH
I. QUÁ TRÌNH HÌNH
THÀNH VÀ TỒN TẠI CỦA TRẬT TỰ THẾ GIỚI HAI CỰC I-AN-TA
1.
Sự hình thành Trật tự thế giới hai cực I-an-ta
- Hội nghị I-an-ta diễn ra (2/1945) khi Chiến
tranh thế giới thứ hai sắp kết thúc, các nước Đồng minh giành thế chủ động trên
chiến trường.
- Những quyết định quan trọng của Hội nghị:
+ Tiêu diệt tận gốc chủ nghĩa phát xít Đức,
quân phiệt Nhật Bản.
+ Phân chia phạm vi ảnh hưởng ở châu Âu và
châu Á giữa hai cường quốc là Liên Xô và Mỹ.
+ Thành lập tổ chức Liên hợp quốc nhằm duy
trì hòa bình, an ninh thế giới.
- Kết quả: Trật tự thế giới mới được xác lập
với sự phân cực giữa Liên Xô và Mỹ, gọi là Trật tự hai cực I-an-ta.
2.
Quá trình tồn tại của Trật tự hai cực I-an-ta (1945 - 1991)
- Giai đoạn 1 (1945 - đầu những năm
70):
+ Xác lập và phát triển với sự đối đầu căng
thẳng giữa hai hệ thống (TBCN do Mỹ đứng đầu và XHCN do Liên Xô đứng đầu).
+ Biểu hiện: Thành lập các khối quân sự
(NATO, Vac-sa-va), các cuộc chiến tranh cục bộ (Triều Tiên, Việt Nam).
- Giai đoạn 2 (đầu những năm 70 -
1991):
+ Trật tự hai cực suy yếu và đi đến sụp đổ.
+ Biểu hiện: Xu hướng hòa hoãn giữa hai
siêu cường, ký kết các hiệp ước hạn chế vũ khí chiến lược, chấm dứt Chiến tranh
lạnh (1989), Liên Xô tan rã (1991).
II. NGUYÊN NHÂN VÀ
TÁC ĐỘNG CỦA SỰ SỤP ĐỔ TRẬT TỰ HAI CỰC I-AN-TA
1. Nguyên nhân sụp
đổ
- Sự đối đầu căng thẳng kéo dài gây tốn kém, suy giảm tiềm lực
kinh tế của cả Mỹ và Liên Xô.
- Sự vươn lên mạnh mẽ của các nước khác (Nhật Bản, Tây Âu)
làm cán cân kinh tế thế giới thay đổi.
- Phong trào giải phóng dân tộc thành công khiến nhiều quốc
gia thoát khỏi ảnh hưởng của các cường quốc.
- Khủng hoảng kinh tế - xã hội và những sai lầm trong cải tổ
dẫn đến sự tan rã của Liên Xô.
|
Yếu tố |
Ảnh hưởng đến sự sụp
đổ |
|
Chạy đua vũ trang |
Làm cạn kiệt nguồn lực
quốc gia |
|
Kinh tế |
Sự trỗi dậy của Nhật,
Tây Âu làm Mỹ/Liên Xô giảm thị phần |
|
Chính trị |
Sự tan rã của hệ thống
XHCN Đông Âu |
2. Tác động của sự
sụp đổ
- Mở ra thời kỳ phát triển mới trong quan hệ
quốc tế (theo xu thế hòa bình, đối thoại).
- Làm thay đổi tương quan lực lượng, vai
trò của các cường quốc và trung tâm kinh tế khác tăng lên.
- Đánh dấu sự kết thúc của Chiến tranh lạnh
và quá trình hình thành trật tự thế giới mới.