Thayhienedu.com chia sẽ đến các em Lý Thuyết Lịch Sử 12 thống nhất 1 bộ sách trên cả nước là Kết nối tri thức với cuộc sống.
LÝ THUYẾT MÔN LỊCH SỬ LỚP LỚP 12
BÀI
3: TRẬT TỰ THẾ GIỚI SAU CHIẾN TRANH LẠNH
I. CÁC XU THẾ PHÁT
TRIỂN CHÍNH CỦA THẾ GIỚI SAU CHIẾN TRANH LẠNH
Sự kiện Bức tường
Béc-lin sụp đổ (11/1989) và sự chấm dứt của Chiến tranh lạnh đã mở ra một thời
kỳ mới trong lịch sử nhân loại với các xu thế phát triển chính sau:
1. Xu thế phát
triển lấy kinh tế là trọng tâm
- Hầu hết các quốc gia trên thế giới đều điều
chỉnh chiến lược phát triển, tập trung vào lĩnh vực kinh tế.
- Mục tiêu nhằm tăng cường sức mạnh, tiềm lực
quốc gia thực tế và nâng cao đời sống nhân dân.
+ Sức mạnh tổng hợp của một quốc gia giờ
đây dựa trên nền tảng kinh tế, tài chính và trình độ khoa học - công nghệ, chứ
không chỉ dựa vào sức mạnh quân sự như trước.
2. Xu thế toàn cầu
hóa
- Là quá trình gia tăng mạnh mẽ mối liên hệ,
ảnh hưởng, tác động và phụ thuộc lẫn nhau giữa các quốc gia, dân tộc, khu vực
trên phạm vi toàn cầu.
- Được thúc đẩy bởi sự sụp đổ của trật tự
hai cực I-an-ta và những bước tiến nhảy vọt của cách mạng khoa học - công nghệ.
3. Xu thế đối
thoại, hợp tác trong quan hệ quốc tế
- Nhu cầu ổn định để phát triển kinh tế và
tác động của toàn cầu hóa đã thúc đẩy các nước chuyển từ đối đầu sang đối thoại,
hợp tác.
- Xu thế này diễn ra giữa các nước, bất kể
có sự khác biệt về chế độ chính trị - xã hội.
+ Quan hệ hợp tác được xây dựng trên cơ sở
các bên cùng có lợi, tôn trọng lẫn nhau và cùng tồn tại hòa bình.
II. XU THẾ ĐA CỰC
TRONG QUAN HỆ QUỐC TẾ
1. Khái niệm đa
cực
- Đa cực là thuật ngữ dùng để chỉ một trật
tự thế giới có sự tham gia của các quốc gia, các trung tâm lực lượng khác nhau.
- Trong trật tự này, không có bất kỳ một quốc
gia nào có quyền lực áp đảo tuyệt đối để chi phối các quốc gia khác hay áp đặt
sự phát triển của thế giới.
+ Đây là một tiến trình lịch sử khách quan
phản ánh sự thay đổi sâu sắc trong tương quan so sánh lực lượng giữa các cường
quốc sau Chiến tranh lạnh.
2. Biểu hiện của
xu thế đa cực
- Thứ nhất: Sự gia tăng sức mạnh tổng hợp
và tầm ảnh hưởng (kinh tế, chính trị, quân sự, ngoại giao...) của các nước lớn
như Trung Quốc, Nga, Ấn Độ, Nhật Bản và Liên minh châu Âu (EU).
- Thứ hai: Sự suy giảm sức mạnh tương đối của
Mỹ trong tương quan so sánh với các cường quốc khác.
+ Vào năm 2000, GDP của Mỹ gấp khoảng 12 lần
Trung Quốc, nhưng đến năm 2021 khoảng cách này đã thu hẹp lại, GDP Mỹ chỉ còn gấp
khoảng 1,3 lần Trung Quốc.
- Thứ ba: Vai trò ngày càng lớn của các
trung tâm, tổ chức kinh tế - tài chính quốc tế và các diễn đàn khu vực như G20,
ASEM, ASEAN...
+ Diễn đàn G20 (gồm 20 nền kinh tế lớn nhất)
hiện nay chiếm tới 2/3 dân số thế giới, đóng góp 90% GDP và 80% thương mại toàn
cầu.
III. BẢNG TỔNG HỢP
CÁC XU THẾ PHÁT TRIỂN CHÍNH
|
Xu thế phát triển |
Nội dung cốt lõi |
Ý nghĩa / Tác động |
|
Kinh tế là trọng tâm |
Tập trung mọi nguồn lực để phát triển kinh tế,
xây dựng nội lực quốc gia vững mạnh. |
Quyết định sức mạnh tổng hợp và vị thế thực tế
của mỗi quốc gia trên trường quốc tế. |
|
Toàn cầu hóa |
Tăng cường mối liên kết, giao thương và phụ
thuộc lẫn nhau giữa các quốc gia. |
Tạo cơ hội hội nhập phát triển nhanh, nhưng
cũng đem lại áp lực cạnh tranh gay gắt. |
|
Đối thoại, hợp tác |
Chuyển từ đối đầu quân sự sang thương lượng,
chung sống hòa bình và hợp tác cùng có lợi. |
Giúp duy trì môi trường hòa bình bền vững, hạn
chế nguy cơ xung đột vũ trang quy mô lớn. |
|
Đa cực |
Sự vươn lên của nhiều trung tâm quyền lực lớn,
không có sự áp đảo đơn phương từ một siêu cường. |
Thúc đẩy xu hướng dân chủ hóa quan hệ quốc tế,
tạo không gian phát triển cho các nước vừa và nhỏ. |