Thayhienedu.com chia sẽ đến các em Lý Thuyết Lịch Sử 12 thống nhất 1 bộ sách trên cả nước là Kết nối tri thức với cuộc sống.
LÝ THUYẾT MÔN LỊCH SỬ LỚP LỚP 12
BÀI 5: CỘNG ĐỒNG ASEAN: TỪ Ý TƯỞNG ĐẾN
HIỆN THỰC
1. Ý tưởng, mục tiêu và kế hoạch xây dựng Cộng đồng ASEAN
a. Ý tưởng xây dựng Cộng đồng ASEAN
- Ý
tưởng xây dựng một cộng đồng Đông Nam Á hòa bình và thịnh vượng đã xuất hiện
ngay từ khi thành lập Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) qua Tuyên bố
Băng Cốc (1967).
- Sau
30 năm phát triển, ý tưởng này được hiện thực hóa rõ nét tại Hội nghị cấp cao
ASEAN không chính thức tại Ma-lai-xi-a (1997), các nước thành viên đã thông qua
văn kiện Tầm nhìn ASEAN 2020 với định hướng xây dựng một cộng đồng gắn kết.
- Hợp
tác toàn diện giữa các nước thành viên được thúc đẩy trên các lĩnh vực then chốt:
kinh tế, chính trị - an ninh, văn hóa - xã hội để đáp ứng nguyện vọng chung về
một khu vực hữu nghị và hợp tác.
b. Mục tiêu xây dựng Cộng đồng ASEAN
- Xây
dựng ASEAN trở thành một cộng đồng hợp tác sâu rộng trên ba trụ cột
chính nhằm liên kết chặt chẽ và ràng buộc hơn trên cơ sở pháp lý là Hiến
chương ASEAN.
- Tạo
dựng một khu vực Đông Nam Á hòa bình, ổn định lâu dài, an ninh vững chắc và
cùng nhau phát triển thịnh vượng.
- Mở
rộng quan hệ hợp tác đối ngoại sâu rộng với các đối tác bên ngoài khối, khẳng định
vị thế của ASEAN trên trường quốc tế.
c. Kế hoạch xây dựng Cộng đồng ASEAN
- Kế
hoạch được cụ thể hóa thông qua văn bản "Lộ trình xây dựng Cộng đồng
ASEAN (2009 - 2015)" được thông qua tại Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ
14 tại Thái Lan (2009).
- Tăng
cường các biện pháp mở rộng quan hệ hợp tác với bên ngoài, duy trì vai trò chủ
đạo (trung tâm) của ASEAN trong cấu trúc an ninh khu vực.
- Mốc
lịch sử quan trọng: Ngày 22 - 11 - 2015, các nhà lãnh đạo ASEAN đã ký Tuyên
bố Cu-a-la Lăm-pơ, chính thức thành lập Cộng đồng ASEAN kể từ ngày 31 -
12 - 2015.
2. Ba trụ cột của Cộng đồng ASEAN
Cộng đồng ASEAN được xây dựng vững chắc dựa trên "chiếc
kiềng ba chân" là ba trụ cột liên kết chặt chẽ với nhau:
a. Cộng đồng Chính trị - An ninh ASEAN (APSC)
- Được
xây dựng nhằm mục tiêu tạo dựng một môi trường hòa bình, an ninh và ổn định ở
Đông Nam Á thông qua việc nâng cấp hợp tác chính trị - an ninh lên một tầm cao
mới.
- Hoạt
động dựa trên sự tôn trọng các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế và Hiến
chương ASEAN.
- Nội
dung cốt lõi của APSC bao gồm:
+ Xây
dựng một cộng đồng dựa trên các giá trị và chuẩn mực chung.
+ Kiến
tạo một khu vực gắn kết, hòa bình và tự cường, có trách nhiệm chung đối với an
ninh toàn diện.
+ Hướng
tới một khu vực năng động, mở rộng quan hệ với bên ngoài trong một thế giới
ngày càng liên kết chặt chẽ.
b. Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC)
- AEC
là bước chuyển tiếp mạnh mẽ từ các chương trình hợp tác kinh tế trước đây của
ASEAN, hướng tới sự liên kết sâu rộng hơn về thương mại, đầu tư và dịch vụ.
- Nội
dung chính của AEC bao gồm:
+ Thiết
lập một thị trường và cơ sở sản xuất đơn nhất, trong đó có sự lưu chuyển tự
do của hàng hóa, dịch vụ, đầu tư, dòng vốn và lao động có tay nghề.
+ Xây
dựng một khu vực kinh tế có sức cạnh tranh cao, thúc đẩy phát triển kinh tế đồng
đều giữa các nước thành viên (giảm khoảng cách phát triển).
+ Hội
nhập hoàn toàn vào nền kinh tế toàn cầu.
c. Cộng đồng Văn hoá - Xã hội ASEAN (ASCC)
- Hướng
tới mục tiêu xây dựng một cộng đồng các dân tộc ASEAN hòa hợp, đoàn kết, chia sẻ
và đùm bọc lẫn nhau, lấy con người làm trung tâm của sự phát triển.
- Các
nội dung trọng tâm của ASCC bao gồm:
+ Phát
triển con người, bảo đảm an sinh xã hội và cứu trợ xã hội cho các nhóm đối tượng
yếu thế.
+ Thúc
đẩy bình đẳng xã hội, bảo vệ quyền lợi của người lao động di cư.
+ Bảo
đảm sự bền vững về môi trường và ứng phó với thiên tai, biến đổi khí hậu.
+ Tăng
cường xây dựng bản sắc chung ASEAN và thu hẹp khoảng cách phát triển văn hóa.
3. Cộng đồng ASEAN sau năm 2015
a. Tầm nhìn ASEAN sau năm 2015
- Sau
khi thành lập năm 2015, ASEAN tiếp tục xây dựng các định hướng chiến lược dài hạn,
tiêu biểu là Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN sau năm 2025 (được thảo luận và nhất
trí xây dựng tại Hội nghị cấp cao lần thứ 37 tại Hà Nội năm 2020).
- Tập
trung củng cố sự đoàn kết và làm sâu sắc hơn nữa liên kết trên cả 3 trụ cột cũ.
- Bổ
sung nhiều nội dung hợp tác mới thích ứng với thời đại công nghệ số như: chuyển
đổi số, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và ứng phó khẩn cấp
với dịch bệnh toàn cầu.
b. Những thách thức và triển vọng của Cộng đồng ASEAN
* Những thách thức lớn
- Thách thức nội bộ:
+ Sự
đa dạng và khác biệt lớn về thể chế chính trị, tôn giáo, văn hóa giữa các nước
thành viên.
+ Tình
hình an ninh, chính trị cục bộ ở một vài quốc gia còn tiềm ẩn bất ổn.
+ Khoảng
cách phát triển kinh tế (GDP đầu người) giữa các nước giàu (như Singapore,
Brunei) và các nước đang phát triển trong khối còn rất lớn.
+ Tranh
chấp chủ quyền lãnh thổ, đặc biệt là các tuyên bố chồng lấn ở khu vực Biển
Đông.
- Thách thức bên ngoài:
+ Sự
cạnh tranh địa chính trị gay gắt của các nước lớn tại khu vực Đông Nam Á gây sức
ép lên sự đoàn kết của khối.
+ Các
vấn đề an ninh phi truyền thống diễn biến phức tạp: biến đổi khí hậu, thiên
tai, ô nhiễm môi trường xuyên biên giới, dịch bệnh nguy hiểm.
* Triển vọng phát triển
- ASEAN
tiếp tục là một trong những khu vực phát triển kinh tế năng động nhất thế giới
(dự báo trở thành nền kinh tế lớn thứ 4 thế giới vào năm 2030).
- Sự
liên kết nội khối ngày càng chặt chẽ sẽ giúp ASEAN nâng cao vị thế, giữ vững
vai trò trung tâm trong cấu trúc hợp tác đa phương ở khu vực châu Á - Thái Bình
Dương.