BÀI 9: ĐÔ THỊ HÓA
I. ĐẶC ĐIỂM ĐÔ THỊ HÓA
1. Gắn với công nghiệp hoá, hiện đại hoá
- Đô thị hoá ở Việt Nam diễn
ra nhanh hơn kể từ khi thực hiện công cuộc Đổi mới (năm 1986).
- Xuất hiện ngày càng nhiều
các loại hình đô thị: đô thị hiện đại, đô thị thông minh và đô thị xanh.
- Hình thành các cực tăng
trưởng kinh tế và trung tâm đổi mới sáng tạo: Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh.
Ví dụ thực tế:
Việc xây dựng các khu đô thị mới như Vinhomes Ocean Park với hệ thống quản lý
thông minh, công viên xanh và hạ tầng hiện đại chính là minh chứng cho sự kết hợp
giữa đô thị hóa với hiện đại hóa và xu hướng đô thị xanh.
2. Đô thị ngày càng mở rộng không gian và
chức năng
- Mở rộng về không gian:
Phát triển theo cả chiều rộng, chiều cao (nhà cao tầng) và không gian ngầm.
- Mở rộng về chức năng:
Không chỉ là trung tâm hành chính mà còn là trung tâm kinh tế, văn hoá, đổi mới
sáng tạo, thu hút đầu tư.
Ví dụ thực tế:
Tại các thành phố lớn như TP. Hồ Chí Minh, chúng ta thấy các tòa nhà chọc trời
(mở rộng chiều cao) và các hệ thống tàu điện ngầm Metro (mở rộng không gian ngầm)
để đáp ứng nhu cầu giao thông và phát triển kinh tế cực kỳ lớn.
3. Mức độ đô thị hoá khác nhau giữa các
vùng, các tỉnh, thành phố
- Chênh lệch về tỉ lệ dân
thành thị giữa các vùng kinh tế - xã hội.
|
Vùng |
Tỉ
lệ dân thành thị (%) |
|
Đông Nam Bộ |
62,8 |
|
Đồng bằng sông Hồng |
38,1 |
|
Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên |
37,1 |
|
Đồng bằng sông Cửu Long |
28,6 |
|
Bắc Trung Bộ |
26,1 |
|
Trung du và miền
núi phía Bắc |
23,9 |
- Chênh lệch về tỉ lệ dân
thành thị giữa các tỉnh, thành phố.
+ Cao nhất: Thành phố Hồ
Chí Minh (78,1%).
+ Thấp nhất: Vĩnh Long
(17,9%).
Ví dụ thực tế: Nếu
em đi du lịch ở vùng Trung du và miền núi phía Bắc, em sẽ thấy cảnh quan chủ yếu
là đồi núi, bản làng thưa thớt; nhưng khi đến Đông Nam Bộ, em sẽ thấy mật độ
nhà cửa, cửa hàng và đường xá dày đặc hơn hẳn.
II. ẢNH HƯỞNG CỦA ĐÔ THỊ HÓA
1. Ảnh hưởng tích cực
- Là động lực phát triển
kinh tế của cả nước và địa phương.
+ Đóng góp rất lớn cho GDP
(dù chỉ chiếm 38,4% số lao động nhưng đóng góp tới 70% GDP).
- Tăng cường cơ sở hạ tầng
kĩ thuật và xã hội (điện, nước, giao thông, trường học, bệnh viện, thông tin
liên lạc...).
- Thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu
lao động: Chuyển từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ có năng suất cao
hơn.
- Nâng cao chất lượng lao động
(tỉ lệ lao động qua đào tạo ở thành thị cao hơn nhiều so với nông thôn).
Ví dụ thực tế: Sự
phát triển của các khu công nghiệp quanh thành phố giúp người nông dân chuyển
sang làm công nhân, từ đó có thu nhập cao hơn, kỹ năng làm việc chuyên nghiệp
hơn và nâng cao đời sống gia đình.
2. Ảnh hưởng tiêu cực
- Nếu đô thị hoá diễn ra tự
phát, không có quy hoạch sẽ gây ra các hệ lụy:
+ Quá tải về cơ sở hạ tầng,
cơ sở vật chất - kĩ thuật.
+ Gây áp lực lớn về việc
làm, y tế, giáo dục.
+ Nảy sinh các vấn đề an
ninh xã hội và ô nhiễm môi trường.
Ví dụ thực tế: Tình
trạng tắc nghẽn giao thông nghiêm trọng tại Hà Nội vào giờ cao điểm hoặc các
khu vực ngập lụt cục bộ do hệ thống thoát nước không đáp ứng kịp tốc độ xây dựng
nhà ở chính là hậu quả của việc đô thị hoá thiếu quy hoạch đồng bộ.