BÀI 33: SINH THÁI HỌC PHỤC HỒI VÀ BẢO TỒN ĐA DẠNG SINH HỌC
I. KHÁI NIỆM SINH THÁI HỌC PHỤC HỒI VÀ BẢO TỒN
1. Khái niệm sinh thái học phục hồi
- Sinh thái học phục hồi:
Là khoa học ứng dụng các nguyên lí sinh thái học để đưa các hệ sinh thái bị suy
thoái về trạng thái gần nhất với trạng thái tự nhiên vốn có của nó.
- Phục hồi sinh thái:
Là hoạt động chủ đích nhằm khởi xướng hoặc thúc đẩy sự khôi phục sức khoẻ, tính
toàn vẹn và tính bền vững của một hệ sinh thái.
- Hệ sinh thái thường cần
phục hồi khi bị thay đổi, xâm hại, suy thoái hoặc phá hủy.
2. Khái niệm sinh thái học bảo tồn
- Sinh thái học bảo tồn:
Là một nhánh của sinh thái học tiên tiến, nhằm tìm cách nhanh chóng, hiệu quả
và tiết kiệm để bảo tồn các loài, môi trường sống, cảnh quan và các hệ sinh
thái.
- Bảo tồn đa dạng sinh học:
Là hoạt động bảo vệ và gìn giữ sự phong phú của các hệ sinh thái tự nhiên, các
loài hoang dã và môi trường sống của chúng theo quy định pháp luật.
II. LÍ DO CẦN BẢO TỒN VÀ PHỤC HỒI CÁC HỆ SINH THÁI TỰ NHIÊN
1. Giá trị của các hệ sinh thái tự nhiên là rất lớn
- Giá trị trực tiếp:
Cung cấp vật chất, lương thực, thực phẩm, dược liệu, nguyên liệu cho sản xuất
(gỗ, sợi, nhuộm...).
- Giá trị gián tiếp:
Cung cấp các dịch vụ sinh thái như điều hòa và lọc nước, phân giải chất thải, hấp
thụ khí nhà kính, thụ phấn, giảm nhẹ thiên tai, tiếng ồn...
2. Các hệ sinh thái tự nhiên đang bị suy thoái nhanh
- Con người gây mất cân bằng
hệ sinh thái: Nhập nội loài ngoại lai xâm lấn, mở rộng diện tích nuôi trồng làm
mất môi trường sống bản địa.
- Khai thác quá mức: Làm đứt
gãy chuỗi thức ăn, chu trình vật chất và dòng năng lượng (ví dụ: đánh bắt thủy
hải sản bằng hóa chất hoặc thuốc nổ).
III. MỘT SỐ BIỆN PHÁP PHỤC HỒI VÀ BẢO TỒN CÁC HỆ SINH THÁI TỰ NHIÊN
1. Một số phương pháp phục hồi sinh thái
- Cải tạo sinh học:
Sử dụng các phương pháp loại bỏ tác nhân gây hại.
+ Dùng vi sinh vật (như Shewanella
oneidensis) để hấp thụ uranium trong đất.
+ Dùng bèo lục bình để hấp
thụ kim loại nặng trong nước ở ao hồ.
- Gia tăng sinh học:
Bổ sung các thành phần cần thiết cho hệ sinh thái.
+ Trồng cây họ Đậu ở đất
nghèo dinh dưỡng để cố định đạm.
+ Trồng rừng ngập mặn hoặc
kiến tạo các rạn san hô nhân tạo để tạo nơi cư trú cho sinh vật.
2. Một số biện pháp bảo tồn đa dạng sinh học
- Bảo tồn nguyên vị (tại chỗ):
Bảo vệ các khu vực sinh sống tự nhiên của loài (thành lập vườn quốc gia, khu bảo
tồn thiên nhiên).
- Bảo tồn chuyển vị (ngoài tự nhiên):
Bảo tồn ở môi trường khác với nơi cư trú tự nhiên (vườn thú, vườn thực vật,
trung tâm cứu hộ, ngân hàng gen).